Bác sĩ vụ nữ sinh bị cưa chân: “Chúng tôi chủ yếu tự đào tạo"

Chiều 21-3, phóng viên Tuổi Trẻ đã có cuộc trao đổi với bác sĩ Y Tâm - người tiếp nhận, điều trị cho bệnh nhân Lê Thị Hà Vi (16 tuổi, học sinh lớp 10) tại Bệnh viện Đa khoa huyện Cư Kuin (Đắk Lắk) dẫn đến việc Vi bị cưa chân.

Bác sĩ Trịnh Đức Lam (trái) và bác sĩ Y Tâm trao đổi với phóng viên Tuổi Trẻ chiều 21-3 - Ảnh: Trung Tân

Về chuyên môn, chúng tôi tự đào tạo là chính. Tự đào tạo có nghĩa đàn anh dìu dắt em đi sau để rút kinh nghiệm. Lâu lâu mới được phân suất đi học. Người ở nhà thì gánh vác cho người đi học.

Cùng gặp trao đổi với chúng tôi có bác sĩ Nguyễn Văn Tâm - giám đốc, bác sĩ Trịnh Đức Lam - phó giám đốc kiêm trưởng khoa ngoại của bệnh viện này.

“Tôi chịu áp lực rất lớn”

Mở đầu buổi trao đổi, khá căng thẳng và mệt mỏi, bác sĩ Y Tâm nói: “Tôi xin lỗi bệnh nhân Vi và người nhà. Đây là việc xảy ra ngoài ý muốn. Từ trước đến nay tôi chưa gặp trường hợp nào như vậy. Sau khi xảy ra sự việc, tôi chịu áp lực rất lớn”.

Bác sĩ Trịnh Đức Lam cho biết khi đã xảy ra sự việc, bản thân ông rất day dứt: “Những day dứt đó lan truyền cả gia đình, dòng họ. Anh em bà con đến chia sẻ, bạn bè học cùng, thậm chí bệnh nhân mình đang điều trị nghe tin cũng hỏi: Bác có bị sao không?”.

Là bác sĩ trực tiếp tiếp nhận bệnh nhân Vi, bác sĩ Y Tâm kể lại quá trình từ lúc Vi bị tai nạn giao thông và được người nhà đưa vào viện ngày 6-3 trong tình trạng tỉnh táo đến lúc bó bột xong. Đến 8g ngày 7-3, trưởng khoa cùng ông đi khám và chỉ định của trưởng khoa là rạch bột, hội chẩn...

Cũng theo bác sĩ Y Tâm, đến ngày 8-3 khi rạch bột cho bệnh nhân để đưa lên phòng mổ thì thấy chân của Vi sưng và nổi mụn nước.

“Sau đó tạm hoãn mổ và chuyển về khoa điều trị tiếp. Ngày thứ tư của bệnh, chân bệnh nhân nổi phồng nước. Tôi khám vẫn thấy mạch máu rõ, ngón chân hồng hào, bệnh nhân không kêu đau. Đến ngày thứ năm, bạn bè đến thăm bệnh nhân vẫn tiếp xúc bình thường. Đến ngày thứ sáu, nghe người nhà xin làm thủ tục chuyển viện thì tôi chuyển viện. Sau đó nghe thông tin tôi mới biết chuyện xảy ra ngoài ý muốn như thế này”.

“Tuyến huyện 
không đánh giá được”

Đề cập tình trạng của bệnh nhân Vi hiện nay, bác sĩ Lam nói mấy ngày nay ông mất ăn mất ngủ vì đây là một “cái án” quá lớn, ông không thể tưởng tượng ra được. Ông kể sáng hôm ông đi thăm bệnh, ông hỏi thì Vi bảo cũng đau ít thôi và khi khám chân bệnh nhân ông thấy cũng không sưng nề gì đặc biệt.

Tuy nhiên, bác sĩ Lam nhìn nhận: “Về chuyên môn, ở tuyến huyện không đánh giá được. Tôi nhìn nhận như vậy chứ không giấu giếm. Tôi tự trách mình là tại sao yếu kém thế, không tiên lượng được cái này. Nếu gặp trường hợp này thường xuyên là phải chuyển viện ngay rồi”.

Bác sĩ Lam cũng nói sau sự việc đau lòng này, ông sẽ thường xuyên cập nhật kiến thức, xin tuyến trên hỗ trợ về chuyên môn để tránh những trường hợp đáng tiếc.

Giám đốc bệnh viện, bác sĩ Nguyễn Văn Tâm nói bệnh viện đang thiếu nhiều bác sĩ, phải có 10 bác sĩ nữa mới phân công đủ.

Theo bác sĩ Tâm, bác sĩ phải làm việc 24/24 giờ cũng là một nguyên nhân dẫn đến những sơ suất chuyên môn ngoài ý muốn... Bác sĩ Tâm cũng trình bày hiện tại bệnh viện có những khó khăn là kinh phí có hạn, trong khi thiết bị xuống cấp phải sửa chữa, nâng cấp.

Về những giải pháp hạn chế trường hợp tương tự, bác sĩ Nguyễn Văn Tâm cho biết lãnh đạo bệnh viện có những biện pháp trước mắt và lâu dài.

Trước mắt sẽ nhắc nhở nhân viên phải làm đúng quy trình của bệnh viện và Bộ Y tế quy định. Không được lơ là trong công tác tiếp đón, chăm sóc và điều trị bệnh nhân. Khi có dấu hiệu bệnh dự đoán xấu phải mời hội chẩn để tập thể lãnh đạo quyết định và nếu thấy không điều trị được phải chuyển lên tuyến trên.

Về lâu dài, lãnh đạo bệnh viện sẽ có kế hoạch đề nghị bố trí thêm nhân lực.

Thiếu nhân sự, bệnh nhân quá đông * Bác sĩ có thể cho biết bằng cấp chuyên môn và quá trình đào tạo của mình? - BS Y Tâm: Tôi là một bác sĩ đa khoa, chưa có chuyên môn về chấn thương chỉnh hình. Trong quá trình làm việc, từ xưa đến nay vẫn diễn ra bình thường và lần này chuyện xảy ra ngoài ý muốn. * Bác sĩ có hay gặp những trường hợp như bệnh nhân Vi không? - Trong trường hợp những ca gặp như vậy tôi cũng bó bột. Bệnh nhân này đặc biệt, diễn biến phức tạp. Là bác sĩ đa khoa, tôi không đánh giá được. * Khó khăn lớn nhất mà bác sĩ đang gặp phải là gì? - Khó khăn nhất hiện nay là nhân sự thiếu, bệnh nhân quá đông nên không thể quán xuyến hết tất cả bệnh nhân được. Phải có thêm nhiều nhân lực nữa mới quán xuyến được.

Quy hoạch Sài Gòn 1772 vượt xa tầm nhìn người Pháp 1865

Pháp hạ thành Gia Định 1859. Hai năm sau, hạ Đại Đồn Chí Hòa ngày 24-2-1861. Khói lửa vừa tan, khu vực đô thị Sài Gòn của Thống suất Nguyễn Cửu Đàm xác lập 1772 được người Pháp thừa nhận ngay. 

Quy hoạch Sài Gòn - Chợ Lớn năm 1772 từ vị trí lũy Bán Bích của Thống suất Nguyễn Cửu Đàm tổ chức đắp năm 1772 so với bản đồ hiện nay - theo bản đồ Trần Văn Học 1815, Gia Định thành thông chí 1820, bản đồ của nhà nghiên cứu Đại Thạch Lê Ước... Đồ họa: TRỊ THIÊN

Cụ thể ngày 11-4-1861, Phó đô đốc Léonard Charner ra nghị định xác định địa giới thành phố Sài Gòn (ville de Saigon) gồm phía đông là sông Sài Gòn, phía bắc là rạch Thị Nghè, phía nam là rạch Bến Nghé, phía tây từ chùa Cây Mai đến đồn Kỳ Hòa, diện tích khoảng 25km2. 

Đây là địa giới thuộc địa giới mà tướng Nguyễn Cửu Đàm đã xác lập 89 năm trước đó, năm 1772 (coi bản đồ phía trên).

Người Pháp cũng e sợ trước tầm quy hoạch vượt thời đại

Một năm sau, 30-4-1862, triển khai cụ thể nghị định này, Trung tá công binh Coffyn lập một dự án quy hoạch nổi tiếng: Dự án "Thành phố Sài Gòn 500.000 dân" (Saigon ville de 500.000 âmes), tức khoảng 20.000 dân/km2 (50m2/người, gồm cả đường sá, công viên...). 

Quy hoạch này hoàn toàn dựa vô quy hoạch khu vực phòng thủ của tướng Nguyễn Cửu Đàm vạch  ra trước đó 90 năm (1772 - 1862), khi số dân Sài Gòn 1772 chỉ khoảng 20-30.000 người.

Tuyến đường Trần Quang Khải - Lý Chính Thắng, phần đầu tiên của lũy Bán Bích đến 1975 vẫn là một trong những ranh giới giữa Sài Gòn và Gia Định - Ảnh: C. M.C

Chính quyền Pháp ở Sài Gòn sau đó 3 năm đã... phát hoảng với quy mô Sài Gòn "quá lớn" như vậy. Họ phát hoảng là đúng vì lúc đó toàn bộ dân khu vực mà tướng Nguyễn Cửu Đàm đã quy hoạch lúc đó chỉ khoảng hơn 100.000 ngàn người.

Trung tá công binh Coffyn đã sai lầm quy hoạch "theo đuôi" quy hoạch của một người Sài Gòn - Gia Định, tướng Nguyễn Cửu Đàm?

Ba năm sau, người Pháp quy hoạch lại bằng một nghị định do quyền Thống đốc Nam Kỳ, Chuẩn đô đốc Pierre Rose ban hành ngày 3-10-1865.

Một trong những hình xưa nhất chụp khu vực quận 1 nhìn qua quận 4 hiện nay. Vị trí chụp có lẽ từ khu vực Tòa nhà M&C (Q.1) hiện nay. Lúc đó, Bến Nhà Rồng chưa xây dựng - Ảnh tư liệu

Với nghị định này, thành phố Sài Gòn chỉ còn là khu vực nằm giữa rạch Thị Nghè, sông Sài Gòn, rạch Bến Nghé và đường mới khu cầu Ông Lãnh hiện nay. Con đường này đi Chợ Lớn, quẹo vô đường Nguyễn Thị Minh Khai, thẳng ra rạch Thị Nghè.

Bản đồ Sài Gòn 1896 cho thấy Sài Gòn lúc này rộng khoảng 4km2 với khuôn viên nằm gọn trong rạch Thị Nghè, sông Sài Gòn và đường Cách Mạng Tháng 8 hiện nay (đường màu đỏ trong bản đồ, chạy dọc khu công viên nay là Công viên Tao Đàn) - Ảnh tư liệu

Thành phố Sài Gòn lúc này rộng khoảng 3km2; gần một nửa quận 1 hiện nay (quận 1 hiện rộng 8km2) với 24 đường phố lớn nhỏ và các cơ quan công quyền.

Trên bản đồ TP.HCM hiện nay, Sài Gòn - Chợ Lớn năm 1865 co nhỏ lại so với dự án "Thành phố Sài Gòn 500.000 dân" (hoàn toàn dựa vào Quy hoạch 1772 của Thống suất Nguyễn Cửu Đàm - Đồ họa: TRỊ THIÊN

Cách 5km là thành phố Chợ Lớn cũng thuộc địa giới 1772 với diện tích khoảng trên 3km2 với 31 đường phố lớn nhỏ (hiện là khu vực quận 5 - rộng 4km2).

Bản đồ thành phố Chợ Lớn 1874 - Ảnh tư liệu

Với quy hoạch này, Sài Gòn và Chợ Lớn vốn có quan hệ chặt chẽ với nhau về mọi mặt đã bị tách đôi.

Đường cái quan (Nguyễn Trãi hiện nay) năm 1900. Đây là con đường nối Sài Gòn - Chợ Lớn có trước khi Pháp chiếm thành Gia Định 1859

... Người Pháp dần dà công nhận quy hoạch của người Việt trước đó 200 năm

Với vị trí kinh tế thuận lợi, Sài Gòn phát triển mạnh hơn người Pháp nghĩ, như nó đã phát triển suốt hơn 300 năm, từ 1698 khi Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh vô Nam, lập chính quyền, đơn vị hành chính, chia tỉnh lỵ...; chính thức xác lập chủ quyền người Việt trên vùng đất mới, trong đó có Sài Gòn - Gia Định.

Thế là 12 năm sau, ngày 8-1-1877, Tổng thống Pháp Mac Mahon ra "Sắc lệnh về tổ chức Thành phố Sài Gòn" (Dercet concernant l'organissation municipale de la Ville de Saigon), có hiệu lực từ 16-5-1877.  Với sắc lệnh này, Sài Gòn rộng thêm về phía tây nam đến khu vực cầu Ông Lãnh, phía đông bắc đến đường Điện Biên Phủ, khu vực công viên Lê Văn Tám hiện nay.

Sài Gòn tiếp tục phát triển. Ngày 17-12-1894, một nghị định mới mở rộng địa giới thành phố Sài Gòn về phía Bắc đến khu vực Hòa Hưng hiện nay. Diện tích Sài Gòn rộng thêm 4km2, thuộc địa giới của quận 1 và quận 3 ngày nay.

Và đây là khu vực lũy Bán Bích của tướng Nguyễn Cửu Đàm xây dựng.

20 năm sau, năm 1899, Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer ra nghị định quy định thành phố Sài Gòn nằm trong tỉnh Gia Định, thành phố Chợ Lớn nằm trong tỉnh Chợ Lớn.

Nghĩa là Sài Gòn và Chợ Lớn vẫn thuộc hai tỉnh, hai hệ thống hành chính, hai nền kinh tế chứ không nằm trong một tổng thể của Quy hoạch 1772 của người Việt.

Chỉ 11 năm sau, người Pháp biết mình sai lầm bởi khó mà tách rời Sài Gòn - Chợ Lớn trong thế bổ trợ cho nhau không chỉ an ninh, quốc phòng mà cả kinh tế. Năm 1910, Sài Gòn và Chợ Lớn được mở rộng thêm diện tích, sát nhập các xã thôn ở giữa thuộc 2 tỉnh Gia Định và Chợ Lớn, bắt đầu tiếp giáp nhau tại vị trí nay là đường Nguyễn Văn Cừ và Nguyễn Thiện Thuật.

Sài Gòn cũng được mở rộng về phía Nam, bao gồm cả địa bàn quận 4 và một phần quận 7 ngày nay.

Phần mở rộng này có vẻ nằm ngoài Quy hoạch 1772? Thật ra khu vực này nghiễm nhiên thuộc thế an ninh bảo vệ Sài Gòn khi ở đây có hai pháo đài Vàm Cỏ, Cá Trê bảo vệ cửa ngõ Sài Gòn trên sông Sài Gòn từ lậu mà khi Pháp tấn công thành Gia Định 1859 buộc phải hạ hai pháo đài này.

Và ngày 27-4-1931, tổng thể Sài Gòn - Chợ Lớn đã chính thức xác nhận Quy hoạch 1772 với một sắc lệnh của Tổng thống Pháp lúc đó với Khu Sài Gòn - Chợ Lớn (Région de Saigon - Cholon) do một Khu trưởng, do Toàn quyền Đông Dương bổ nhiệm.

Cuối năm 1941, các Tòa thị chính của hai thành phố Sài Gòn và Chợ Lớn bị giải thể. Toàn khu Sài Gòn - Chợ Lớn gồm 5 quận. Ít lâu sau, Sài Gòn - Chợ Lớn lên 6 quận (1948), 7 quận (1952).

Sài Gòn - Chợ Lớn thành Sài Gòn

Đầu năm 1955, Thủ tướng VNCH Ngô Đình Diệm đổi tên khu Sài Gòn - Chợ Lớn thành Đô thành Sài Gòn - Chợ Lớn. Và khi trở thành Tổng thống VNCH, ngày 22-10-1956, ông Diệm ký sắc lệnh đổi "Đô thành Sài Gòn-Chợ Lớn" thành "Đô thành Sài Gòn" với 8 quận.

Trong một tầm nhìn lâu dài cho Thủ Thiêm (hiện là quận 2), tháng 12-1966, quận 1 thêm hai phường An Khánh và Thủ Thiêm từ xã An Khánh (quận Thủ Đức, tỉnh Gia Định). Nhưng việc phụ thuộc này có lẽ ít tác dụng cho Thủ Thiêm trong phát triển nên chỉ một tháng sau, tháng 1-1967, hai phường mới của quận I lại tách, lập quận 9 với 2 phường. 

Tháng 7-1969, Sài Gòn thêm quận 10, 11 từ việc tách một phần quận 3, 5 và 6. Và đây là những quận xung quanh Lũy Bán Bích xưa. Lúc này Sài Gòn có diện tích 67,53 km2 với số dân khoảng 2 triệu người.

Đến 1975, sau 203 năm, Quy hoạch 1772 của một người Gia Định - Sài Gòn, tướng Nguyễn Cửu Đàm vẫn giữ hầu như nguyên vẹn do tính hợp lý về nhiều mặt: kinh tế- an ninh - quốc phòng - giao thông từ tầm nhìn hơn 2 thế kỷ của nó. Những phần mở rộng chỉ là phình ra thêm từ quy hoạch này.

Bản đồ Sài Gòn trước tháng 4-1975 với quy hoạch phát triển "hình chùm nho"  cơ bản vẫn dựa theo Quy hoạch 1772 của Thống suất Nguyễn Cửu Đàm - Ảnh tư liệu.